Blog 1: Oordelen of veroordelen

Het advies tijdens een bijeenkomst van budgetcoaches om te gaan bloggen, deed me denken aan een reactie van iemand op een berichtje op mijn privé Facebook-pagina. Zij wenste mij succes met het uitbreiden van mijn kantoor en benadrukte om de menselijke kant niet te vergeten omdat het vaak makkelijk praten is vanuit een andere situatie.

Zo vaak wordt – ten onrechte – verondersteld dat alleen domme mensen die onverantwoord met geld om gaan in financiële problemen raken. Of mensen met een minimaal inkomen. Hoe vaak heb ik me echter tijdens mijn werk niet verbaasd dat gezinnen met 2 of 3 kinderen en minimale inkomsten ‘slechts’ gebruik maken van een beperkte kredietfaciliteit op hun betaalrekening maar verder de eindjes aan elkaar weten te knopen. Terwijl een echtpaar met inmiddels volwassen kinderen en een gezamenlijk inkomen van € 28.000,- netto per maand hun dure auto zonder benzine op de oprit van hun riante villa hebben staan omdat al hun kredietfaciliteiten inmiddels maximaal zijn benut.

En zo is het inderdaad maar al te vaak; mensen oordelen en veroordelen relatief makkelijk, veelal zonder te weten wat er allemaal schuil gaat achter alle ellende, kijken op tegen de een en juist neer op de ander, zonder de tijd te nemen om tot de kern te komen, hun eigen hart te openen en de ander een reële kans te geven. Hiermee doe je de ander tekort, maar ook jezelf! Want als je de tijd neemt om naar de ander te willen luisteren, gaat er echt een nieuwe wereld open. Bied je de ander kansen, verruim je je eigen zichtveld. Dáár wilde ik mijn eerste blog over schrijven, alvorens ook met tips of adviezen te komen in volgende blogs.

Dit is wellicht het best te illustreren met een voorbeeld uit de praktijk. In verband met de privacy zijn namen en enkele gegevens gefingeerd.

Op de dag dat ik werd gebeld met het verzoek om een jongeman te coachen die geen inzicht had in zijn financiën, schulden had opgebouwd maar zijn leven nu weer op de rit wilde krijgen, antwoorde ik uiteraard bevestigend. Toen daaraan werd toegevoegd dat meneer net uit detentie kwam, twijfelde ik even. Eerlijkheid gebiedt te vermelden dat ook ik toentertijd mijn vraagtekens zette bij jongeren die gedetineerd waren geweest en dacht aan de meest bizarre berichtgevingen op televisie en in de media. Vooroordeel? Ja. Maar veroordelen kon ik iemand niet alvorens de persoon in kwestie te leren kennen dus gaf ik het een kans.

Tijdens het eerste gesprek was het het pleeggezin dat liefdevol over hem sprak en hoofdzakelijk aan het woord was. De jongeman zelf voegde soms iets toe maar was wantrouwend, sceptisch, zorgverlener moe en teleurgesteld in mens en maatschappij. Maar hij was wel heel duidelijk in wat hij wilde: een nieuwe kans en net als zijn pleegbroer ooit een baan, een huis en misschien een gezinnetje. En zeker niet meer worden achtervolgd door schuldeisers, deurwaarders en/of justitie.

Toen ik weg ging, kreeg ik o.a. een map vol verslagen van de reclassering mee alsmede een boekwerk vol medische rapporten. Op kantoor heb ik alle documenten gelezen en tranen biggelden over mijn wangen. Als je vanaf je eerste levensdagen wordt “gedumpt”, gebruikt en misbruikt, is er geen sprake van enige stabiele basis. Wanneer je vervolgens op 11 jarige leeftijd in een wildvreemd land door een ver familielid toch liefdevol denkt te worden opgevangen maar door overlijden, weer op straat wordt gezet, wordt leven overleven. Beperkt door een geestelijke handicap, getraumatiseerd door zijn jeugd en zonder ooit enige waarden en normen geleerd te hebben, lijkt dit een onmogelijke opgaaf. Dan vraagt het oerinstinct om onderdak en minimaal voedsel… met alle consequenties van dien. Rechtmatig of onrechtmatig lijkt dan even niet meer mee te spelen. (waarbij ik overigens wel wil vermelden dit ik het nimmer goed zal keuren als men onrechtmatig zaken verkrijgt)

Inmiddels zijn we een ruim half jaar verder en heeft Mike zich fantastisch ontwikkeld en zijn omgeving versteld doen staan. Daar waar iedereen verwachtte dat hij zou recidiveren, is hij niet in aanraking gekomen met justitie. Zijn schulden zijn niet saneerbaar en in principe zou zijn minimale uitkering hem slechts tot een aflossing van € 48,00 per maand kunnen verplichten. Echter wil hij zo snel mogelijk al zijn schulden volledig aflossen en afrekenen met zijn verleden. Hierdoor heeft hij slechts enkele tientjes per week te besteden maar hij houdt vol en sinds kort spaart hij zelfs een bedrag voor onvoorziene uitgaven en toekomstplannen. Als hij mij dan vraagt “of hij de rest van zijn leven een bedrag per maand mag blijven sparen”, geniet ik stilletjes.

Natuurlijk ontbreekt nog een heleboel inzicht en is hij nog lang niet in staat om zijn eigen financiële huishouding in balans te houden, maar hij is het zich wel bewust! Wanneer er opeens een bedrag is bijgeboekt op zijn rekening, appt of belt hij om te vragen of zijn aflossingen al wel zijn afgeschreven omdat hij het anders niet wil opnemen.

Als Mike dit vast weet te houden, is hij volgend jaar zomer schuldenvrij. Hij heeft een nieuwe kans gekregen en pakt deze ook, ondanks dat het niet makkelijk is en de therapieën veel van hem vergen.

Ook ik ben hier een rijker mens van geworden. Niet financieel maar emotioneel! En realiseer me dat onze kinderen als ze geen ouder(s) of anderen hadden gehad die zich over hen zouden ontfermen of in een ander wiegje waren geboren, eenzelfde lot had kunnen treffen. Dan zou ik toch ook willen dat zij een nieuwe kans zouden krijgen?