Blog 3: Aan het einde van de tunnel schijnt de zon

Dagelijks word ik geconfronteerd met cliënten die door de bomen het bos niet meer zien en bijna ‘op de vlucht’ zijn voor schuldeisers, deurwaarders en dergelijke en niet meer weten hoe zij zelfstandig hun problemen nog kunnen oplossen. Met als gevolg dat post niet meer wordt geopend en regelmatig heil wordt gezocht in middelengebruik als alcohol, drugs of het zogenaamde emo-shoppen waardoor de problemen nóg groter worden en men in een neerwaartse spiraal raakt. Relaties komen onder druk te staan, prestaties op het werk lijden eronder, stress, het gevoel van machteloosheid en moedeloosheid neemt toe, depressiviteit en menigeen raakt door schaamte in een steeds groter isolement.

Zo kwam ik enige tijd geleden bij een man die reeds eerder zijn huis was uitgezet door het niet kunnen betalen van de huur, overige vaste lasten en een aantal andere zaken. Ook had hij al een WSNP traject (wet schuldsanering natuurlijke personen) doorlopen. Drie jaar lang had hij met een minimaal bedrag per week moeten rondkomen en aan het einde kreeg hij een schone lei en was schuldenvrij.

Op zich een prima oplossing voor sommige situaties maar mijns inziens is naast het saneringstraject absoluut ook maatwerk nodig ter ondersteuning van de schuldenaar. Zo niet, maakt het dat mensen juist een slechter financieel gedrag gaan vertonen. Want uit onderzoeken is gebleken dat mensen met schulden een ander financieel gedrag vertonen; deze gedragingen hangen significant samen met psychologische en sociologische factoren zoals houding en sociale steun en hebben veelal een achterliggende oorzaak.

Voor deze jongeman gold ook dat hij van het WSNP-traject niets had geleerd. Ergo, hij had zich in zijn perceptie 3 jaar lang allerlei luxe moeten ontzien (en inderdaad, de WSNP is geen luxe) en vond dat hij nu ‘recht’ had op compensatie. Hij voelde zich slachtoffer van zijn WSNP.

Kortom, meneer had wederom een kleine € 17.000,- aan schulden, geen baan en zelfs geen uitkering, ingetrokken bij familie en probeerde de schone schijn op te houden bij vrienden en familie maar raakte steeds verder verstrikt in zijn eigen leugens totdat de ene na de andere deurwaarder aanklopte en de vuilniszak met ongeopende post propvol zat. Hij zat muurvast en vluchtte soms letterlijk voor deurwaarders. Nadat een vriend hem had aangemeld omdat hij vermoedde dat de man in grote geldzorgen zat, zijn we in gesprek gegaan om te achterhalen wat er aan de hand was en wat de dieperliggende oorzaak was. Want vaak is er echt veel meer aan de hand dan aan de buitenkant lijkt. Pas wanneer deze oorzaken duidelijk zijn, kan men aan (gedrags-)verandering werken, komt een cliënt in actie en kan er overzicht en inzicht komen. Dan kunnen schuldenaars opeens veel meer dan ze denken. Samen werken we aan de gewenste veranderingen, maken een Plan van Aanpak en al dan niet met flankerende hulp gaan we op weg naar het einde van de tunnel… want daar schijnt de zon!

Al naar gelang de situatie en wensen, zijn er meerdere mogelijkheden om financiële problematiek aan te pakken. Een schuldenaar moet zich daarbij ook realiseren dat hij/zij het niet alleen hoeft op te lossen en zeker niet de enige is (al zijn we in Nederland erg goed in de schone schijn ophouden); de kranten staan er vol mee. 112.000 Gezinnen met extreme hypotheekproblemen, 1 op de 6 Nederlanders heeft schulden en bij een groot aantal is zelfs sprake van problematisch schulden, de gemiddelde schuld bedraagt € 37.700. Het aantal mensen onder bewind kent een explosieve groei en zelfs de groep met onoplosbare schulden stijgt dramatisch. Advies: vraag tijdig hulp en blijf er niet mee rondlopen!

Budgetcoaching, financieel beheer, bewindvoering of combinaties daarvan zijn mogelijk, allen met als doel de gezonde financiële balans te herstellen en op enig moment (afhankelijk van iemands capaciteiten/beperkingen) de regie weer zelfstandig te voeren.

Tijdens opleidingen, workshops en webinars wordt gehamerd om als budgetcoach OMA op de achterbank te laten. Ofwel, geen oordeel, mening of advies en bovenal de cliënt zelf in beweging te laten komen. Ik heb reeds eerder in blog 1 aangegeven dat ik niemand veroordeel, meestal wel een oordeel heb maar is mijn oordeel belangrijk? Nee! Al zal mijn hart soms spreken… en heb ik persoonlijk de ervaring dat het vaak heel positief werkt om cliënten tijdens een eerste fase even te ontzien van vervelende telefoontjes met deurwaarders of incassobureaus, waarbij mijn contacten soms vele malen makkelijker zijn dan de cliënt (verder) te frustreren met allerhanden opdrachten. Als er eerst rust is, orde in de financiële chaos en eventuele flankerende hulp, werkt dat vaak enorm motiverend maar ook hier geldt weer dat geen mens hetzelfde is en het ook afhankelijk is van de situatie/persoon. Een cliënt die tijdens een eerste gesprek een zak met ongeopende post op tafel gooit met een “zo nu ben ik er van af” en daarmee denkt van zijn/haar míjn probleem te maken, heeft het mis. Iedereen is en blijft zelf verantwoordelijk voor zijn of haar financiën. Al moet ik eerlijkheidshalve bekennen dat het me diep raakt als iemand stijf van de stress, badend in het zweet, letterlijk gebukt gaat onder de zware bagage van een stapel ongeopende nota’s en dreigbrieven, veelal wetend dat het niet meer dan struisvogelpolitiek is om de post niet meer te openen. Als je dan de verlichting ziet, als ze het ‘even’ op mijn bordje kunnen parkeren, terwijl ze mij op dat moment meestal nog amper kennen, maakt het voor mij onmogelijk om iemand terug te sturen naar huis met de opdracht eerst maar eens de post te openen en te sorteren. Misschien niet helemaal volgens het boekje, maar om het samen te doen is ook een stap in de goede richting een cliënt die gestrest is, pakt immers ook niets op. Dus ja, soms ben ik lekker eigenwijs… maar dan slaapt hopelijk de cliënt een nacht iets beter, wetende dat hij samen met mij eindelijk zijn problematiek gaat aanpakken/oplossen en lig ik ook niet rusteloos in mijn bedje ????

Eerder genoemde meneer is thans in het bezit van een (tijdelijke) uitkering maar gemotiveerd om op zijn eigen manier een stabiel inkomen te gaan genereren uit legale arbeid, er zijn regelingen getroffen met schuldeisers en hij kwam in aanmerking voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Ook is de band met zijn familie verbeterd nu zij de waarheid weten. Er is een last van zijn schouders gevallen en hij realiseert zich dat hij het allemaal niet alleen hoeft te doen. Hij droomt weer en heeft een doel: schuldenvrij zijn zodat hij kan trouwen met zijn jeugdliefde…Hij ziet weer licht aan het einde van de tunnel…