Blog 13: Misselijk makend beslag

Bij de term “beslag” denken de meeste mensen waarschijnlijk aan een heerlijk mengsel van bakmeel, eieren en water om een verrukkelijke taart of cake te doen laten ontstaan. Helaas kent het beslag nog een andere, minder smakelijke betekenis.

In de financiële wereld praat men over beslag als zijnde een maatregel die door een deurwaarder (of soms een andere instantie zoals de Belastingdienst, CJIB, DUO) kan worden getroffen. Het gevolg is dat iemand niet meer vrij over zijn bezittingen kan beschikken.

Beslag wordt echter niet “maar zo” gelegd, al voelt dat misschien wel zo als het iemand overkomt. Voordat er beslag gelegd wordt, is er wel het een en ander aan vooraf gegaan. Om te beginnen, is er een rekening niet op tijd betaald en is er ook niet gereageerd op herinneringen en aanmaningen. Op enig moment wordt door de schuldeiser dan een incassobureau of deurwaarder ingeschakeld. Zowel het incassobureau als de deurwaarder zullen proberen om de vordering alsnog bij u te innen, inmiddels vermeerderd  met incasso- en of buitengerechtelijke kosten (vast bedrag of percentage van de schuld), dan wel een afbetalingsregeling te treffen. Als iemand niet reageert en zijn/haar financiële verplichting niet nakomt, kan een deurwaarder uiteindelijk beslag leggen op uw inkomen, boedel of bankrekening (een incassobureau heeft hiertoe geen wettelijke status!).

Op bijna alle goederen kan beslag gelegd worden. Er zijn slechts enkele uitzonderingen:

  • Bed en beddengoed plus kleding die men aan heeft (mits geen dure merkkleding)
  • Eten en drinken voor het gezin gedurende 1 maand (echter de koelkast en vrieskist mag wel worden meegenomen)
  • Gereedschappen die mensen voor hun eigen bedrijf nodig hebben

Deze zeer ouderwetse beslagverboden dateren nota bene uit 1928! Maar doordat deze wet nog steeds niet is gemoderniseerd, kan beslag op de inboedel als extreem drukmiddel worden gebruik om een regeling af te dwingen. Menigeen zal zich in alle bochten wringen om de schuld en aflossingsregeling te betalen, vaak zelfs door nieuwe schulden te maken. Kortom, er wordt een omgekeerde wereld gecreëerd door toename in plaats van afname van schulden.

Beslag en verkoop van de boedel brengt extreem veel kosten met zich mee, minimaal € 650,- ! Dit betekent dat de opbrengst van de verkoop van de spullen hoog moet zijn, wil deze na aftrek van alle kosten nog toereikend zijn om (een deel) van de schuld af te lossen. Vaak zijn de kosten zelfs hoger dan de opbrengsten.  Beslaglegging is op dat moment puur misbruik van de bevoegdheid en grijpt behoorlijk in in de persoonlijke levenssfeer.

Ook kan beslag gelegd worden op iemands inkomen (salaris of uitkering). Dit betekent dat de werkgever op de hoogte wordt gebracht van uw financiële problematiek. Het is derhalve raadzaam om de werkgever tijdig in te lichten, temeer omdat dit ook extra werk voor de loonadministratie met zich meebrengt en regelmatig willen werkgevers wel meedenken over oplossingen en zijn zelfs bereid om de kosten van budgetcoaching te betalen.

De deurwaarder mag uiteraard geen beslag leggen op het volledige salaris of uitkering. Hij moet te allen tijde rekening houden met de zogenaamde beslagvrije voet. Dit is het deel van het inkomen dat behouden mag worden voor de betaling van vaste lasten en levensonderhoud. Dit bedraagt minimaal 90% van de bijstandsnorm inclusief vakantiegeld met eventuele correcties voor woonkosten, zorgpremie, kinderopvang e.a. Hiertoe is het wel van belang dat u de juiste gegevens doorgeeft aan de deurwaarder omdat anders geen rekening wordt gehouden met correcties en derhalve een te lage berekening wordt gemaakt! Reageer dus altijd op brieven van de deurwaarder! Dit geldt sowieso voor alle brieven van financiële instellingen; neem zo snel mogelijk contact op.

Alsof dit nog niet genoeg is, kan er ook nog beslag op de bankrekening worden gelegd. Ook hierbij wordt door de deurwaarder een vonnis of dwangbevel aan de schuldenaar betekend. Meestal mag er dan ook onmiddellijk beslag op de bankrekening worden gelegd. Uiteraard wordt het beslagexploot ook aan de bank betekend. Het saldo op het moment van de beslaglegging valt onder beslag, niet de toekomstige stortingen. Ook de kredietruimte (dus het bedrag dat u rood mag staan) valt niet onder het bankbeslag. Daarnaast is het zo dat deurwaarders bij werkgevers inlichtingen kunnen inwinnen alvorens beslag te leggen. Bij banken is dat niet zo in verband met het bankgeheim.  Het kan dus voorkomen dat de bank een verklaring aflegt (waarvoor wederom hoge kosten in rekening worden gebracht naast de kosten van het bankbeslag zelf) terwijl er nauwelijks geld op de rekening staat. Kortom, de kosten zijn hoger dan de baten met als gevolg dat de totale schuld uiteindelijk nog hoger wordt en de maatregel derhalve een averechtse werking heeft.

Vreemd genoeg geldt er geen beslagvrije voet voor bankbeslag. Dit betekent dat theoretisch (bijna) het gehele inkomen door deze maatregel kan worden afgeschreven en u niet voldoende overhoudt om van te leven. In dergelijke zaken kan sprake zijn van onrechtmatigheid en dient onmiddellijk contact te worden opgenomen met een advocaat.

Als laatste kunnen we ook nog te maken krijgen met de overheidsvordering, ook wel eenvoudig bankbeslag genoemd. Dit kan slechts door enkele instanties worden gelegd waaronder rijksbelastingen, gemeentelijke belastingen en waterschapslasten tot maximaal € 500,- per aanslag. Het verschil met het normale bankbeslag is dat hierbij ook alle bijschrijvingen gedurende een hele week onder het beslag vallen evenals de kredietfaciliteit (dus roodstand als gevolg). De spaarrekening valt echter niet onder de overheidsvordering. Dit is dus een zeer ingrijpende maatregel.

Al met al zijn dit dus maatregelen waar de getroffenen goed ziek van kunnen zijn en regelmatig ook doen leiden tot fysieke klachten, afname van productiviteit op het werk, relationele en/of sociale problemen. Het is dus noodzakelijk om op tijd hulp in de roepen en de hele situatie goed te laten onderzoeken en inzichtelijk te laten maken. Hierdoor kan de hulpverlener (eventueel samen met u) contact opnemen met de schuldeisers om hen te informeren en – indien mogelijk – reële afspraken te maken, al dan niet door een juiste berekening van de beslagvrije voet waardoor een eventueel beslag kan worden opgeheven of opgeschort. Hierdoor krijgt u weer even rust om hernieuwde energie op te doen, een kleine adempauze en weer stevig in uw schoenen te komen staan, al dan niet met overige flankerende hulp  om vervolgens samen met uw budgetcoach en/of andere hulpverlener de financiële problemen verder aan te pakken.

Deze week is er een wetsvoorstel ingediend door staatssecretaris Klijnsma en minister Van der Steur omdat de beslagvrije voet weliswaar wettelijk is verankerd maar lang niet altijd wordt gehandhaafd. “Het is beroerd dat nu naar schatting tienduizenden huishoudens met schulden onder het bestaansminimum leven doordat de beslagvrije voet te laag wordt ingeschat “, aldus Klijnsma.