Blog 15: Zorgplicht van ouders

Iedere ouder wil het beste voor zijn kind(eren). Regelmatig kom ik bij gezinnen met grote financiële problemen. Bezuinigingen zijn bespreekbaar om het evenwicht te herstellen tussen inkomsten en uitgaven mits… het niet ten koste gaat van de kinderen. Dochterlief móet blijven hockeyen, paardrijden en naar vioolles en de nieuwe Iphone 7 mag haar niet worden ontzien, terwijl de ouders diep in de schulden zitten en de woning mogelijkerwijs in de verkoop zal moeten.

Wat is eigenlijk “goed” voor kinderen?

Alhoewel kinderen in groep 3 beginnen met rekenen, gaat financiële geletterdheid in het omgaan met geld verder dan eenvoudig rekenen. De lessen hiervoor leert het kind op de school van het leven waar de ouders de belangrijkste leraren zijn. Ideeën die wij als volwassenen nu hebben over geld, zijn veelal afkomstig van de eigen ouders/opvoeders. Hoe ouders met geld omgaan en hoe zij hun financiën regelen, laat bij kinderen vaak een blijvende indruk achter over geld; de zogenaamde financiële blauwdruk.

Als ouders spullen op afbetaling kopen omdat zij iets persé willen hebben terwijl de financiën dat eigenlijk niet toelaten, zie je vaak dat de kinderen het ook de normaalste zaak vinden om een krediet af te sluiten, veelal mede omdat zij mee willen doen met hun vrienden. Kinderen zouden dus moeten leren om hun emoties en verlangen (hebzucht) te beheersen zodat zij niet in financiële problemen komen die de rest van hun leven kunnen beïnvloeden.

Het omgekeerde kan echter evengoed een valkuil worden. Ouders die financieel niet onbemiddeld zijn en alles kunnen kopen wat hun hartje begeert en de kinderen met een extreme luxe omringen als ware het een vanzelfsprekendheid, zouden hun kroost ook een wijze levensles mee moeten geven. Leer dat je niet naar de hoogte van je inkomen gaat leven en afhankelijk wordt van luxe en status daardoor zou worden vergaard. Wie garandeert hen immers dan de kinderen eenzelfde megasalaris zullen verdienen en die top-job niet verliezen noch bespaard blijven van een vervelende scheiding met enorme financiële consequenties?

Werken aan een financiële buffer, zorgt voor (financiële) zelfredzaamheid.

 

Onderzoekers (Nibud) constateren dat ouders de laatste jaren kinderen steeds vaker de kans ontnemen om zelf met geld te leren omgaan. Ondanks zak- en kleedgeld te geven, betalen ze vervolgens alsnog alles voor hun kind(eren). Uiteraard is dit goedbedoeld maar het bereidt de kinderen te weinig voor op zelfstandigheid.

Uit cijfers van het CBS is gebleken dat in 2000 nog 45% van de jongeren tussen 20 en 25 jaar zelf zijn broek kon ophouden (zonder hulp van ouders, zonder krediet), anno 2016 blijkt dit nog slechts 25% te zijn.

 

Om je kind op weg te helpen naar het juiste gedrag voor financiële zelfredzaamheid, is het raadzaam om al op jonge leeftijd (een jaar of zes) te beginnen met de financiële opvoeding door middel van een klein bedrag aan zakgeld per week of maand. Spreek daarbij duidelijk af wat je kind wel en niet mag kopen van het zakgeld. Ook is het belangrijk om je te realiseren dat het geen belonings- of strafmiddel is. Het is juist een middel om van te leren als kind.

Leer je zoon/dochter om een doel te stellen dat ze zelf kunnen bepalen maar help hem/haar daarbij uiteraard wel. Hoeveel weken moet je kind sparen om het doel te realiseren? Enthousiasmeer je kind -zeker als er een groter bedrag bij elkaar gespaard moet worden- om het doel te bereiken door samen te zoeken naar mogelijkheden om geld te “verdienen”: lege flessen, speelgoed dat niet meer wordt gebruikt samen verkopen op Marktplaats of de rommelmarkt etc. Hiermee leert het kind ook dat je meer kan bereiken als je je inzet.

Mocht er tussentijds toch een bedrag worden uitgegeven omdat die zak patat toch net even iets té lekker was om voorbij te lopen of alle vriendjes naar de bios gaan, bestraf het kind dan niet maar wijs het op de consequenties (spaardoel duurt langer) en houd het gesprek open.

Zorg ook dat je als ouders op één lijn zit. Niet dat één van beiden het zielig vindt dat zoon- of dochterlief zo lang moet sparen en alsnog naar de winkel rent om het te kopen.

Op die manier wordt het een leerproces waar je kind blijvend de vruchten van kan plukken.

 

Bij pubers en jongvolwassenen die nog thuis wonen blijken ouders ook erg vrijgevig te zijn ondanks dat bijna de helft van de scholieren een bijbaan heeft en dus zelf verdient. Ze willen hun kinderen beschermen en mee laten doen met de trends die ook hun vrienden volgen. Soms zijn ouders ook bang dat ze anders hun kroost de deur uit jagen of er fikse ruzies ontstaan. Om kinderen te vragen een steentje bij te dragen (kostgeld) lijkt al helemaal een taboe. Echter is het pedagogisch niet onverantwoord om bijvoorbeeld 10% van hun inkomsten te vragen als bijdrage. In sommige situaties is dit zelfs bittere noodzaak voor ouders.

Als je een open verstandhouding hebt met je kinderen, kun je uitleggen wat het levensonderhoud kost en dat jij soms ook liever al je geld uitgeeft aan leuke uitjes en luxe artikelen maar de woningcoöperatie, energieleverancier en ziektekostenverzekering daar echt geen rekening mee houden. Veelal begrijpen kinderen het veel beter dan ouders denken en zijn het eerder de ouders die er een probleem van maken om een bijdrage aan hun kinderen te vragen dan de kinderen het zelf problematisch vinden.

Geef de kinderen ondertussen wel gewoon het zak- en/of kleedgeld. Weliswaar ontstaat er dan heen en weer geschuif met bedragen maar daar krijgen ze later ook mee te maken. Het is immers in Nederland niet ongebruikelijk dat je enerzijds zorgpremie betaalt en anderzijds weer zorgtoeslag ontvangt van de Belastingdienst. Ook dat is economisch verkeer. Bovendien zetten veel ouders die het kostgeld niet nodig hebben, het geld vaak op een spaarrekening voor later als verrassing als de kinderen het huis uit gaan.

Ouders zijn in principe tot het 21e levensjaar van het kind wettelijk verplicht om te voorzien in levensonderhoud en studie (mits behoeftig en naar draagkracht) maar zoals recentelijk in het AD stond, valt ook het financieel opvoeden van je kind onder de zorgplicht van ouders.